Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to jedna z najczęściej występujących alergicznych chorób skóry. Mimo to właściwa diagnoza AZS nie jest prosta z uwagi na wiele chorób alergicznych przebiegających z tymi samymi objawami (suchość, podrażnienie, swędzenie skóry).

AZS to choroba przewlekła o nawrotowym charakterze. Podczas jej przebiegu charakterystyczne są przeplatające się cykle wyciszenia objawów (remisji) z zaostrzeniami objawów (przesuszenie skóry, podrażnienia a nawet rany). Najbardziej uciążliwym objawem AZS jest swędzenie (świąd), którego stopień nasilenia zależy od fazy choroby. AZS towarzyszą również zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego i zmiany w fizjologii i budowie skóry.

Kiedy pojawia się AZS?

AZS zazwyczaj rozpoznawane jest we wczesnym dzieciństwie (85% przypadków pojawia się u dzieci przed ukończeniem 5. roku życia). Zdarza się również, że diagnozowane jest dopiero u osób dorosłych.

 Szacunkowo przyjmuje się, że około co piąta osoba na świecie cierpi na AZS, z czego atopia częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Zobacz infografikę.

Jak przebiega AZS?

AZS może nagle pojawić się w każdym wieku. Może też występować całe życie. Objawy, charakter zmian skórnych oraz ich lokalizacja podzielone są umownie na trzy fazy odpowiadające przedziałom wiekowym:

  • okres niemowlęcy,
  • okres późno-dziecięcy,
  • okres młodzieńczy i dorosły.

Zobacz, jak objawy AZS mogą się zmienić wraz z wiekiem.

Z biegiem czasu choroba może się wyciszyć, a objawy mogą stać się mniej dokuczliwe. Niestety mitem jest przekonanie, że z AZS się wyrasta. Ustąpienie zmian (czasem nawet kilkuletnie) należy traktować jako okres bezobjawowy. Nie należy zapominać, że skóra atopowa potrzebuje regularnego wsparcia (odpowiedniej pielęgnacji) również w okresach remisji by prawidłowo funkcjonować.

Jak funkcjonuje skóra w AZS?

Skóra osób cierpiących na AZS znacznie różni się od skóry osób zdrowych. Ze względu na zaburzenia w budowie, skóra atopowa traci nawet 5 razy więcej wody niż skóra zdrowa. W skórze atopowej nieszczelny płaszcz wodnotłuszczowy, stanowiący zewnętrzną barierę ochronną, umożliwia wnikanie wewnątrz substancji drażniących i nadmierne odparowywanie wody. W ten sposób skóra szybciej traci nawilżenie i łatwiej ulega podrażnieniom. Dowiedz się więcej o specyficznej budowie skóry atopowej.

Jak pielęgnować skórę w AZS?

Podstawowym elementem terapii AZS jest pielęgnacja skóry. Ważne by zabiegi pielęgnacyjne stosować nie tylko w zaostrzeniach, ale też w czasie wyciszenia objawów.

Podstawowym celem pielęgnacji skóry atopowej jest przywrócenie i utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia skóry. Ważne jest również hamowanie rozwoju bakterii, które mogą wpływać na pogorszenie stanu skóry oraz skuteczne łagodzenie swędzenia.

Do pielęgnacji skóry atopowej warto wybierać emolienty - są to kosmetyki apteczne stworzone specjalnie dla skóry z AZS. Emolienty, to preparaty o starannie skomponowanym składzie i wysokiej tolerancji przez wrażliwą i skłonną do podrażnień skórę atopową.

Właściwa pielęgnacja i nawilżanie pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry i w zmniejszeniu objawów AZS. Dowiedz się więcej o pielęgnacji skóry a AZS.

Leczenie AZS

W ostrzejszym przebiegu choroby, odpowiednia pielęgnacja mimo, że niezbędna może okazać się niewystarczająca i może pojawić się konieczność zastosowania silniejszych preparatów lub leków. Niestety  nie ma jednego leku, który pomógłby wszystkim chorym. Kuracje zalecane przez lekarza (pediatra lub dermatolog)i polegają na łagodzeniu objawów: zmniejszeniu świądu i zapewnieniu odpowiedniego nawilżenia skóry. U niektórych pozytywne rezultaty daje fototerapia. Bardzo ważnym elementem procesu leczenia jest także dieta eliminująca alergeny, a także wykluczenie ich ze środowiska osoby chorej (w przypadku alergii kontaktowych). W ciężkich przypadkach choroby stosuje się kortykosteroidy, leki immunosupresyjne oraz antyhistaminowe.

Jakie są przyczyny powstawania AZS?

Przyczyny wywołujące AZS są złożone i nie do końca zbadane. Podatność na AZS w różnym stopniu warunkują czynniki:

  • genetyczne
  • środowiskowe
  • klimatyczne
  • psychogenne
  • drażniące (alergeny pokarmowe, powietrzno-pochodne)

Przeczytaj więcej o czynnikach wywołujących AZS.

Objawy choroby

Podstawowym objawem AZS jest nieustanny świąd skóry, nasilający się w fazach zaostrzenia choroby. Swędzenie, zwłaszcza wieczorem i w godzinach nocnych. Swędzenie jest na tyle uciążliwe, że nie pozwala choremu na spokojny sen, a w przypadku małych dzieci prowadzi do rozdrażnienia, bezsenności i niepohamowanego rozdrapywania swędzących miejsc. Poznaj mechanizm powstawania świądu i sposoby przeciwdziałania swędzeniu. W łagodzeniu swędzenia podkreśla się rolę właściwego nawilżania skóry oraz stosowania produktów przeznaczonych dla skóry atopowej. Poznaj praktyczne metody łagodzenia swędzenia.

Inne, niestety nie mniej dotkliwe objawy AZS to między innymi sucha i szorstka skóra, podrażnienia i zaczerwienienia, krostki, które pojawiają się w zgięciu łokci i kolan czy łuszczenie się skóry. U dzieci suche plamy często występują na twarzy oraz na szyi.

Jak łagodzić objawy AZS?

Osoby, u których zostało zdiagnozowane AZS powinny przede wszystkim zwracać uwagę na sposoby pielęgnacji skóry, aby nie nasilać objawów. Należy wyeliminować wszystkie czynniki, które mogą podrażniać skórę. Ubrania, które bezpośrednio stykają się ze skórą, powinny być prane w delikatnych proszkach, a po praniu warto zastosować dodatkowe płukanie, aby usunąć substancje drażniące. Nie powinno się także zakładać nowych ubrań bez wcześniejszego prania, gdyż mogą one zawierać chemikalia. Przeczytaj porady, jak dbać o skórę atopową.